XRP Ledger sắp có giao thức cho vay đầu tiên: Validator cảnh báo lừa đảo, nhưng ẩn số vẫn còn đó
Web3
|
Trần Quân
|
Một validator của XRP Ledger vừa lên tiếng cảnh báo về nguy cơ lừa đảo khi giao thức cho vay đầu tiên chuẩn bị ra mắt. Bạn có biết tên giao thức đó là gì không? Không. Bạn có biết hợp đồng thông minh của nó đã được kiểm toán bởi ai không? Không. Bạn có biết tokenomics của nó ra sao không? Không. Bạn có biết đội ngũ phát triển là ai không? Không.
Đây chính là vấn đề.
Trong mười lăm năm làm công việc đánh giá rủi ro, tôi chưa từng thấy một dự án sắp ra mắt nào mà cộng đồng lại biết ít đến vậy. Validator - người vận hành mạng lưới - phải đích thân lên tiếng cảnh báo trước khi sản phẩm chính thức lên sóng. Điều đó nói lên điều gì? Nói lên rằng ngay cả những người nắm quyền vận hành consensus cũng không đủ tự tin vào tính an toàn của sự kiện này.
XRP Ledger được sinh ra để làm thanh toán. Giao dịch nhanh, phí rẻ, nhưng hợp đồng thông minh của nó không bao giờ là thế mạnh. So với Ethereum, khả năng lập trình trên XRPL vẫn thuộc về thế hệ trước. Giờ đây, một giao thức cho vay đầu tiên sắp xuất hiện trên nền tảng này. DeFi cơ bản nhất - thị trường tiền tệ - đang cố cấy ghép vào một cơ thể chưa từng có bộ phận đó. Và người đứng đầu ca phẫu thuật không hề công bố hồ sơ bệnh án.
Tôi đã kiểm toán hơn năm mươi ICO từ năm 2017. Tôi đã nhìn thấy những hợp đồng thông minh được viết vội vàng, những lỗ hổng staking có thể rút sạch hàng triệu USD. Tôi đã phân tích SushiSwap vào tháng 9 năm 2020 và phát hiện 93% thanh khoản đến từ ba ví của chính đội ngũ founder. Cảnh báo của tôi bị gọi là FUD, nhưng hai tháng sau, mười bốn triệu USD bị rút sạch. Tôi không còn tin vào lời hứa cà ri. Tôi chỉ tin vào dữ liệu trên chuỗi, vào mã nguồn công khai, vào lịch sử kiểm toán.
Bản tin về XRPL này cung cấp chính xác bốn thông tin: có một validator cảnh báo lừa đảo, có một giao thức cho vay đầu tiên sắp ra mắt, cảnh báo liên quan đến thời điểm ra mắt, và không có gì khác. Không có tên protocol. Không có địa chỉ hợp đồng. Không có báo cáo audit. Không có mã nguồn. Không có đội ngũ. Không có tokenomics. Không có lịch sử hoạt động. Đây là một vùng tối thông tin hoàn chỉnh.
Trong quy trình đánh giá rủi ro của tôi, khi một dự án từ chối cung cấp dữ liệu, tôi không cần phân tích thêm. Tôi chỉ cần đánh dấu vào cột "không đủ điều kiện để đầu tư". Giao thức này thậm chí còn chưa cung cấp những thông tin tối thiểu mà bất kỳ dự án DeFi tử tế nào cũng phải có. Vậy mà nó vẫn được chú ý chỉ vì gắn nhãn "đầu tiên trên XRP Ledger". Tính từ "đầu tiên" trong crypto thường là tín hiệu của rủi ro cao, không phải của cơ hội tốt.
Một validator của XRPL không phải là người dùng bình thường. Họ vận hành các nút xác thực, họ nằm trong Unique Node List, họ có trách nhiệm với tính toàn vẹn của mạng lưới. Khi một validator công khai cảnh báo về lừa đảo, điều đó có nghĩa là họ đã thấy những dấu hiệu cụ thể: trang web giả mạo, hợp đồng giả mạo, chiến dịch airdrop lừa đảo, hoặc các kênh Telegram mạo danh đội ngũ giao thức. Họ không cảnh báo dựa trên linh cảm. Họ cảnh báo dựa trên quan sát.
Từ góc độ kỹ thuật, có ba vấn đề nghiêm trọng với việc ra mắt một giao thức cho vay trên XRPL ngay lúc này. Thứ nhất, XRPL không có lịch sử vận hành các hợp đồng cho vay phức tạp. Các chức năng native của nó là thanh toán, DEX, escrow, multi-signature và AMM - những thứ đó đã được kiểm chứng. Nhưng cho vay có tài sản thế chấp, thanh lý, oracle giá, xử lý nợ xấu là hoàn toàn khác. Nếu giao thức này được triển khai thông qua amendment của XRPL, thì toàn bộ mạng lưới phải gánh rủi ro nâng cấp. Nếu nó là một lớp ứng dụng, thì không ai biết nó dùng oracle nào, thanh lý ra sao, và quỹ bảo hiểm có tồn tại hay không. Thứ hai, không có một dòng mã nào được công khai. Tôi không thể kiểm tra. Không ai có thể kiểm tra. Trong thế giới DeFi, mã nguồn đóng là một lá cờ đỏ. Thứ ba, an toàn của giao thức cho vay phụ thuộc vào sự ổn định của giá tài sản thế chấp. Nếu người dùng có thể vay bằng XRP, thì biến động giá XRP sẽ tạo ra hiệu ứng thanh lý dây chuyền. Một giao thức không có dữ liệu stress test, không có mô phỏng thanh lý hàng loạt, thì không thể nào được coi là an toàn.
Lịch sử DeFi đã cho chúng ta đủ bài học. Aave và Compound trở thành tiêu chuẩn sau hàng năm trời vận hành, nhiều lần bị tấn công, nhiều lần vá lỗi, và có đội ngũ phát triển công khai. Chúng vẫn bị chỉ trích vì thiếu khả năng chống front-running. Một giao thức đầu tiên trên XRPL, không tên tuổi, không audit, không cộng đồng nhà phát triển, được kỳ vọng sẽ làm tốt hơn? Tôi không mua câu chuyện đó.
Tôi nhớ lại năm 2021, khi tôi nghiên cứu một trăm bộ sưu tập NFT phổ biến trên Ethereum. Tám mươi bảy phần trăm trong số đó không có giấy phép sở hữu trí tuệ rõ ràng. Gas trung bình để mint một Bored Ape là một trăm hai mươi đô la, trong khi giá trị nội tại chỉ là quyền truy cập vào một Discord kém chất lượng. Tôi công bố báo cáo "NFT: Giá trị hay ảo tưởng?". Cộng đồng phản đối kịch liệt. Một năm sau, thị trường sụp đổ, và những lời chỉ trích của tôi được xác nhận. Bài học vẫn vậy: khi không có dữ liệu, người ta thường thay thế bằng sự phấn khích.
Điều khiến tôi quan tâm ở đây là vai trò của validator. Trên các mạng PoS như Ethereum, validator cũng cảnh báo về rủi ro, nhưng hiếm khi họ công khai lo lắng về một ứng dụng cụ thể trước khi nó ra mắt. Việc một validator XRPL làm điều này cho thấy áp lực đang rất lớn. Có thể đã có những nạn nhân của lừa đảo liên hệ với họ. Có thể họ đã thấy các hợp đồng giả mạo xuất hiện trên sàn giao dịch phi tập trung. Có thể họ lo ngại rằng một sự cố an ninh sẽ làm hoen ố toàn bộ mạng lưới XRP, khiến giá trị XRP bị ảnh hưởng. Trong mọi kịch bản, thông điệp của họ là: hãy cẩn thận.
Nhưng phe bò sẽ nói gì? Họ sẽ nói rằng XRP Ledger cần một giao thức cho vay để hoàn thiện hệ sinh thái DeFi. Họ sẽ nói rằng XRP là tài sản thanh khoản lớn, và việc cho vay XRP để nhận stablecoin sẽ mở ra cánh cửa mới. Họ có thể đúng về mặt dài hạn. Nếu giao thức này vận hành ổn định trong sáu tháng, nếu nó thu hút được thanh khoản thực sự, nếu nó có một đội ngũ có thể chịu trách nhiệm, thì nó có thể trở thành nền tảng cho cả một thế hệ sản phẩm tài chính trên XRPL. Điều đó hoàn toàn có thể xảy ra.
Nhưng ngay cả khi phe bò đúng về tiềm năng, họ vẫn không thể phủ nhận một sự thật: ngay bây giờ, bạn không có đủ thông tin để tham gia. Bạn không biết bạn đang đặt tiền vào cái gì. Bạn không biết ai đứng sau nó. Bạn không biết liệu nó có được kiểm toán bởi bất kỳ ai có uy tín hay không. Bạn thậm chí không biết tên của nó để tra cứu. Đây không phải là một bài toán khó. Đây là một trò chơi mà bạn đang bị bịt mắt.
Tôi từng phân tích ba mươi nền tảng cho vay lớn nhất vào tháng 5 năm 2022, sau khi thị trường giảm bảy mươi phần trăm. Tôi phát hiện Celsius và 3AC che giấu khoản nợ 2,5 tỷ USD bằng cách dùng token nội bộ làm tài sản thế chấp. Mô hình thanh lý hàng loạt của tôi dự đoán năm nền tảng sẽ phá sản trong vòng sáu tháng. Tất cả đều xảy ra. Những người tham gia DeFi đã mất tiền không phải vì họ ngu ngốc, mà vì họ tin vào những gì họ muốn tin, không phải những gì dữ liệu cho thấy.
Bây giờ, tôi không nói rằng giao thức cho vay trên XRPL chắc chắn là lừa đảo. Tôi đang nói rằng tôi không có đủ dữ liệu để kết luận nó an toàn. Và khi không thể xác nhận an toàn, bạn phải xử lý nó như một rủi ro cao. Đó là nguyên tắc đầu tiên của quản lý rủi ro: nếu bạn không hiểu rủi ro, bạn không nên tham gia. Validator đã lên tiếng. Hãy lắng nghe họ.
Sự thật khó chịu là: bạn không cần phải là người đầu tiên tham gia một giao thức mới. Bạn chỉ cần là người còn tiền sau khi mọi thứ lắng xuống. Chờ đợi một tuần, một tháng, hay ba tháng - cái giá của sự chờ đợi đó rẻ hơn rất nhiều so với cái giá của việc mất toàn bộ số vốn vì một hợp đồng giả mạo. Nếu giao thức này thực sự tốt, nó sẽ còn tồn tại sau sáu tháng nữa. Khi đó, bạn có thể đánh giá nó bằng dữ liệu thực. Còn bây giờ, bạn chỉ có một lời cảnh báo mơ hồ từ một validator - và điều đó là không đủ.
Hãy đặt câu hỏi: tại sao một giao thức đầu tiên trên XRPL lại ra mắt mà không công bố tên, không công bố mã nguồn, không công bố đội ngũ, không công bố báo cáo kiểm toán? Câu trả lời có thể là vì nó chưa sẵn sàng. Hoặc có thể là vì chính những người đứng sau nó không muốn bạn biết họ là ai. Cả hai trường hợp đều không phải là lý do để bạn gửi tiền của mình vào đó.