Tôi từng nghĩ rằng, trong thế giới crypto, sự rõ ràng là thứ xa xỉ nhất. Nhưng hóa ra, ngay cả ở đỉnh cao của tài chính truyền thống - Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) - sự mơ hồ cũng là một vũ khí lợi hại.
Hôm qua, một người bạn trong lĩnh vực macro gửi cho tôi một phân tích. Nó xoay quanh một câu nói tưởng chừng đơn giản của Chủ tịch Fed, Kevin Warsh: "Tôi chưa bao giờ nói rằng tôi có một chỉ số lạm phát ưa thích." Câu nói ấy, trong một thế giới mà mọi thứ đều phải có điểm neo, lại là một cú sốc.
Bối cảnh: Thị trường vốn đã âm thầm đặt cược vào 'Chỉ số Chi tiêu Cá nhân (PCE) cốt lõi' như là la bàn duy nhất của Fed. Mọi phiên giao dịch đều xoay quanh con số này. Và rồi, Warsh đến và nói rằng không có la bàn nào cả. Không có 'thước đo yêu thích'.
Điều này khiến tôi nhớ lại năm 2021, khi tôi nghiên cứu về giao thức ERC-721 và nỗi ám ảnh về bản quyền. Lúc đó, cộng đồng NFT đã tạo ra một 'thước đo yêu thích' cho sự thành công: khối lượng giao dịch. Mọi dự án đều chạy theo nó. Và rồi, khi tôi công bố báo cáo về 60% NFT bị vi phạm bản quyền, tôi bị chỉ trích vì 'làm chậm sự phát triển'. Tôi hiểu rằng, việc phụ thuộc vào một chỉ số duy nhất không chỉ là sự lười biếng, mà còn là một sự mù quáng nguy hiểm.
Bức ảnh kỹ thuật: Hãy nhìn vào bất kỳ Layer 2 nào. Bạn có tin vào 'số giao dịch mỗi giây (TPS)' như là thước đo duy nhất của sự thành công không? Tôi thì không. Trong một báo cáo kiểm toán cho một dự án ZK Rollup vào năm ngoái, tôi phát hiện ra rằng chi phí chứng minh (proof cost) của họ cao một cách phi lý. Họ tự hào về TPS khủng, nhưng lại âm thầm đốt tiền của nhà đầu tư vào các máy chủ để tạo ra những bằng chứng đó. 'Thước đo yêu thích' của họ là TPS, nhưng thước đo thực sự của sự bền vững lại là chi phí vận hành. Cũng giống như việc Fed phủ nhận một 'chỉ số lạm phát ưa thích'. Họ đang nói với chúng ta rằng, để hiểu được nền kinh tế, bạn cần nhìn vào một rổ dữ liệu, chứ không phải một con số duy nhất.
Nghịch lý: Chính sự phủ nhận này lại là một tín hiệu. Nó cho thấy Fed đang ở trong một giai đoạn mà các tín hiệu kinh tế rất hỗn loạn. Tăng trưởng GDP có thể mạnh, nhưng thị trường lao động lại có dấu hiệu nứt vỡ. Lạm phát tổng thể có thể giảm, nhưng lạm phát dịch vụ cốt lõi vẫn còn dai dẳng. Họ không thể dựa vào một chỉ số duy nhất để đưa ra quyết định, bởi vì nó sẽ dẫn đến sai lầm. Điều này giống hệt như trong crypto: khi thị trường đi ngang, bạn không thể dựa vào 'số người dùng hoạt động hàng ngày' (DAU) để đánh giá một giao thức. Bạn phải nhìn vào dòng tiền, vào sự phân bổ token, vào cam kết của đội ngũ phát triển.
Tôi nhớ lại năm 2022, ngay sau sự sụp đổ của FTX. Tôi dành hai tuần để nghi ngờ bản thân, tự hỏi liệu lý tưởng của mình có đúng không. Tôi đã thấy quá nhiều người đặt toàn bộ niềm tin vào một 'thước đo yêu thích': sự ủng hộ của Sam Bankman-Fried, hay khối lượng giao dịch khủng của sàn. Tất cả đều sụp đổ. Và tôi học được rằng, trong sự mơ hồ, chính niềm tin vào quy trình và sự minh bạch mới là thứ bền vững nhất. Fed đang làm điều tương tự: họ đang nói với thị trường rằng đừng tin vào một con số, hãy tin vào quy trình ra quyết định của chúng tôi.
Vậy, điều này có nghĩa là gì cho chúng ta? Khi Fed nói rằng không có 'thước đo yêu thích', họ đang tăng sự không chắc chắn lên một bậc. Thị trường sẽ phải đối mặt với một 'ma trận giám sát lạm phát' phức tạp hơn. Điều này, trong ngắn hạn, là một tín hiệu 'diều hâu' (hawkish). Nó làm tăng ngưỡng để Fed có thể chuyển hướng chính sách. Bạn sẽ thấy sự biến động gia tăng trên thị trường trái phiếu và cổ phiếu. Và dòng tiền sẽ chảy vào những nơi trú ẩn an toàn như đồng Đô la Mỹ.
Nhưng với tư cách là một người theo chủ nghĩa lý tưởng, tôi thấy một tia sáng. Sự thừa nhận về sự phức tạp này là một dấu hiệu của sự trưởng thành. Nó buộc chúng ta, những người tham gia thị trường, phải tự mình nghiên cứu, phải suy nghĩ sâu sắc hơn, thay vì chỉ nhìn vào một biểu đồ duy nhất. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, giá trị thực sự không đến từ những con số đơn giản, mà đến từ sự cống hiến vô tư cho một hệ thống minh bạch và bền vững.
Tôi sẽ kết thúc bằng một câu hỏi dành cho bạn: Nếu Fed có thể thừa nhận rằng không có một chỉ số lạm phát 'ưa thích' nào, liệu chúng ta có thể thừa nhận rằng không có một 'giao thức Layer 2 ưa thích' nào, mà chỉ có một hệ sinh thái đa dạng, nơi mỗi giải pháp đều có điểm mạnh và điểm yếu riêng? Liệu chúng ta có thể từ bỏ sự ưa thích mù quáng để hướng tới một sự hiểu biết toàn diện và sâu sắc hơn?