Tôi nhìn vào màn hình theo dõi hợp đồng tương lai. Hợp đồng tương lai quỹ liên bang – một chỉ báo mà tôi từng coi là la bàn cho chính sách tiền tệ – đang hiển thị khối lượng mở kỷ lục. Những con số này không nói lên điều gì về hướng đi của lãi suất, nhưng chúng đang hét lên một điều: thị trường đang đặt cược vào sự không chắc chắn. Và sự không chắc chắn đó, trong thế giới crypto, luôn là chất xúc tác cho những chuyển động mang tính chu kỳ sâu sắc.
Hãy quay lại bối cảnh. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dưới thời Jerome Powell đang cố tình làm mờ đi các tín hiệu định hướng tương lai. Không còn những phát biểu rõ ràng về việc tăng hay dừng lãi suất. Thay vào đó, Powell chọn một chiến lược mới: 'phản ứng theo chức năng' – một khái niệm mà ông ta để thị trường tự suy diễn. Điều này không mới với tôi. Năm 2017, khi tôi 18 tuổi và đầu tư 500 đô la vào ICO Tronix sau khi đọc whitepaper hứa hẹn, tôi đã học được rằng câu chuyện thường mạnh hơn sự thật. Nhưng lần này, câu chuyện đến từ chính người đứng đầu ngân hàng trung ương quyền lực nhất thế giới.
Trong 7 ngày qua, chỉ số KOSPI của Hàn Quốc đã giảm hơn 30% so với đỉnh. Đây không chỉ là một sự kiện địa phương. Đó là tín hiệu từ thị trường chứng khoán châu Á – nơi các cổ phiếu công nghệ định giá cao đang bị thanh lý. Tôi nhớ lại mùa hè DeFi năm 2020, khi tôi viết báo cáo về 5 giao thức hàng đầu cho The Defiant. Khi đó, dữ liệu TVL và lợi suất là vua. Bây giờ, dữ liệu vẫn là vua, nhưng vị vua đó đang phải đối mặt với một kẻ thù mới: rủi ro địa chính trị từ Trung Đông.
Cốt lõi của vấn đề nằm ở cách Fed định nghĩa lạm phát. Nếu Powell coi việc giá dầu tăng do căng thẳng ở eo biển Hormuz là một cú sốc tạm thời, chúng ta có thể thấy một chính sách ôn hòa hơn. Nhưng nếu ông ta nhìn thấy vòng xoáy lạm phát lan rộng, thì một đợt tăng lãi suất nữa là hoàn toàn có thể. Thị trường hiện tại không giao dịch dựa trên lãi suất – nó giao dịch dựa trên phản ứng của Fed với những cú sốc bên ngoài. Điều này tạo ra một sự mơ hồ có chủ đích, giống như cách tôi từng viết blog ẩn danh trong mùa đông crypto năm 2023: 'Sự kiệt quệ của các narrative mùa đông'. Khi đó, tôi viết về tâm lý của những người trụ lại. Bây giờ, tôi viết về tâm lý của một ngân hàng trung ương.
Điều phản trực giác ở đây là: thị trường crypto, vốn được coi là phi tập trung và độc lập, thực ra đang phụ thuộc nhiều hơn bao giờ hết vào cách Fed xử lý rủi ro địa chính trị. Các dự án Layer-2 tự xưng là 'Bitcoin Layer2' thực chất là Ethereum đổi thương hiệu để câu view – tôi đã thấy điều này hàng trăm lần. Nhưng ngay cả những dự án thực sự có giá trị cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi dòng vốn toàn cầu. Khi chi phí vốn tăng, các giao thức DeFi mất thanh khoản. Khi lạm phát tăng, stablecoin mất neo. Khi rủi ro địa chính trị bùng nổ, mọi thứ đều trở nên mong manh.
Hãy nhìn vào ngành AI. Bài viết phân tích của Bitunix chỉ ra rằng cuộc cạnh tranh AI đang chuyển từ 'số lượng mô hình' sang 'chất lượng và hiệu quả vốn'. Điều này cũng đúng với lĩnh vực AI + Crypto. Các dự án từng gây sốt với những lời hứa hẹn về tính toán phi tập trung đang phải chứng minh ROI thực sự. Amazon đã đầu tư hàng tỷ đô la vào AI, nhưng thị trường giờ đây quan tâm đến lợi nhuận trên vốn đầu tư hơn là câu chuyện 'người bán xẻng'. Tương tự, trong crypto, những dự án chỉ dựa trên narrative mà không có doanh thu thực tế sẽ bị thị trường trừng phạt.
Tôi từng mua 3 CryptoPunks vào năm 2021 với giá 0,1 ETH mỗi cái, và bán chúng với giá 2 ETH. Niềm vui ngắn chẳng tày gang – thị trường sụp đổ năm 2022 khiến danh mục của tôi mất 80% giá trị. Trải nghiệm đó dạy tôi rằng cảm xúc là kẻ thù lớn nhất. Và bây giờ, khi nhìn thấy khối lượng mở kỷ lục trên thị trường tương lai, tôi thấy cùng một sự sợ hãi và tham lam đang chi phối. Nhưng lần này, kẻ thù không chỉ là FOMO – nó là sự mơ hồ có chủ đích từ Fed.
Vậy chúng ta đang ở đâu? Câu trả lời nằm ở ba biến số: bài phát biểu của Powell sau cuộc họp FOMC, diễn biến ở Trung Đông, và báo cáo thu nhập của các ông lớn công nghệ Mỹ. Nếu Powell 'diều hâu' – tức là nhấn mạnh lạm phát vẫn còn dai dẳng – thì thị trường crypto sẽ trải qua một đợt điều chỉnh giống như KOSPI. Nếu Trung Đông bùng nổ, giá dầu sẽ vọt lên trên 100 đô la, và Fed sẽ buộc phải hành động. Ngược lại, nếu Powell duy trì sự mơ hồ và tình hình địa chính trị lắng dịu, thị trường có thể tập trung trở lại vào câu chuyện tăng trưởng doanh thu của các dự án crypto.
Điều khiến tôi trăn trở là: không ai trong số chúng ta thực sự biết phản ứng của Fed sẽ như thế nào. Đó là lý do tại sao tôi gọi bài viết này là 'trò chơi'. Bạn không thể dự đoán kết quả, nhưng bạn có thể hiểu luật chơi. Và luật chơi hiện tại là: rủi ro địa chính trị đang bị định giá thấp, trong khi rủi ro về định giá cao của các tài sản kỹ thuật số đang bị bỏ qua.
Tôi kết thúc bài viết này bằng một câu hỏi, không phải một câu trả lời. Liệu sự mơ hồ của Powell có phải là một chiến lược để kiểm soát kỳ vọng, hay đó là dấu hiệu của sự bất lực? Câu trả lời sẽ đến từ dữ liệu – và từ những câu chuyện mà chúng ta, những người trong ngành, sẽ kể cho nhau nghe.