Hít một hơi thật sâu, các bạn. Tôi vừa nhìn thấy một con số khiến cả căn phòng ở Copenhagen của tôi như lặng đi vài giây. 7.4 tỷ USD đã bốc hơi khỏi hệ thống ngân hàng Mỹ chỉ trong một tuần. Đừng nhầm, đây không phải là một vụ rug pull trên một DEX nào đó. Đây là dữ liệu từ H.8 của Fed, cho thấy tổng tiền gửi ngân hàng Mỹ giảm từ 19.435 nghìn tỷ USD xuống còn 19.361 nghìn tỷ USD vào tuần kết thúc ngày 18 tháng 7. Với tư cách là một DAO Governance Architect, tôi nhìn thấy trong con số này một bức tranh vĩ mô đang trực tiếp định hình lại số phận của từng giao thức DeFi mà chúng ta yêu thích.
Đây không phải là một bài phân tích khô khan kiểu truyền thống. Đây là câu chuyện về sự sống còn. Khi tôi còn là sinh viên năm nhất, tôi từng đổ hết 500 USD vào ICO Golem. Khi thị trường sụp đổ, tôi không bán. Tôi ngồi lại và đọc whitepaper của MakerDAO. Lúc đó, tôi hiểu một điều: thế giới tài chính không chỉ là những con số, nó là niềm tin. Và niềm tin đang chảy đi đâu đó.
Hãy nhìn vào bức tranh tổng thể. Đây không phải là một sự kiện ngẫu nhiên. Đây là hệ quả trực tiếp từ chính sách 'cao hơn và lâu hơn' của Fed. Khi lãi suất ở mức cao, tiền gửi ngân hàng trở nên kém hấp dẫn hơn so với Quỹ thị trường tiền tệ. Tôi gọi hiện tượng này là 'phi tập trung hóa tiền gửi' theo một cách rất mỉa mai. Dòng tiền 740 tỷ USD đó không biến mất; nó chỉ đang tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn hơn. Điều này có nghĩa là gì? Nó có nghĩa là chi phí vốn cho các ngân hàng truyền thống đang tăng lên. Và khi chi phí vốn tăng, họ buộc phải thắt chặt tín dụng. Họ cho vay ít hơn, yêu cầu cao hơn. Điều này, theo thời gian, sẽ thắt chặt thanh khoản của toàn bộ nền kinh tế. Và một nền kinh tế thắt chặt thanh khoản đồng nghĩa với việc ít 'tiền mới' hơn đổ vào các tài sản rủi ro, bao gồm cả crypto.
Bây giờ, hãy kết nối những dấu chấm này với thế giới DeFi mà chúng ta đang sống. Mối đe dọa lớn nhất không đến từ một hack hay một lỗi trong smart contract, mà đến từ sự 'đói thanh khoản' lan tỏa. Hãy nhìn vào các giao thức lending như Compound hay Aave. Khi tiền gửi ngân hàng giảm, dòng vốn truyền thống vốn được dùng để yield farm hoặc cung cấp thanh khoản cho các pool cũng sẽ giảm theo. Tôi đã nhìn thấy điều này trong suốt mùa hè DeFi năm 2020. Khi các ngân hàng trung ương bắt đầu thắt chặt, TVL của các giao thức bắt đầu co lại không phải vì người dùng rút tiền, mà vì không có 'người mới' tham gia. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: TVL giảm -> APY giảm -> nhà đầu tư rút vốn -> TVL giảm sâu hơn.
Và ở đây, tôi muốn đưa ra một góc nhìn phản trực giác. Có thể bạn nghĩ rằng khi ngân hàng yếu đi, crypto sẽ mạnh lên như một nơi trú ẩn an toàn. Nhưng trong ngắn hạn, điều ngược lại mới đúng. Sự sụp đổ của một ngân hàng khu vực nhỏ ở Mỹ sẽ không khiến mọi người đổ xô mua Bitcoin. Nó sẽ khiến họ hoảng sợ và bán tất cả mọi thứ để giữ tiền mặt. Hãy nhìn vào SVB. Bitcoin đã giảm, không tăng. Tâm lý 'risk-off' chiếm ưu thế. Cộng đồng crypto của chúng ta thường rất lạc quan, nhưng tôi học được từ những lần mất 90% danh mục đầu tư rằng sự kiên cường không có nghĩa là phớt lờ rủi ro. Nó có nghĩa là chuẩn bị cho điều tồi tệ nhất và vẫn giữ được niềm tin vào tầm nhìn dài hạn.
Vậy chúng ta phải làm gì? Đây là 'takeaway' của tôi từ tư cách một DAO Governance Architect. Không phải giao thức nào cũng sẽ sống sót qua cơn bão này. Những giao thức nào có cơ chế khuyến khích bền vững (tokenomics thông minh, không phải APY từ bơm thổi TVL) và một cộng đồng thực sự gắn kết sẽ là những người chiến thắng. Hãy nhìn vào Uniswap. Họ không trả cho bạn để bạn cung cấp thanh khoản; họ trao cho bạn phí giao dịch thực tế. Đó là một mô hình bền vững. Hay hãy nhìn vào Liquity, với stablecoin LUSD được hỗ trợ hoàn toàn bởi ETH, không phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng truyền thống. Đây là những 'pháo đài' trong cơn bão.
Tôi không nói rằng chúng ta nên bán hết và chạy. Tôi nói rằng đã đến lúc chúng ta phải tỉnh táo hơn bao giờ hết. Thị trường giảm không phải là kẻ thù; nó là một người thầy khắc nghiệt. Nó dạy chúng ta phân biệt giữa những dự án có giá trị thực sự và những dự án chỉ là bong bóng. Hãy sử dụng thời gian này để nghiên cứu sâu hơn, để audit lại các giao thức bạn đang đầu tư, và để xây dựng cộng đồng. Khi thủy triều rút, chúng ta mới thấy ai đang khỏa thân. Và tôi tin rằng, sau cơn bão này, những gì còn lại sẽ là một hệ sinh thái crypto mạnh mẽ và phi tập trung hơn bao giờ hết. Hãy cùng nhau xây dựng nó. Đừng chỉ chờ đợi.